29 Νοεμβρίου 1964: Δολοφονική έκρηξη νάρκης στο Γοργοπόταμο

 Αποσπάσματα απο

ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΓΟΡΓΟΠΟΤΑΜΟΣ :

ΜΝΗΜΕΙΟ ΘΥΜΑΤΩΝ ΝΑΡΚΗΣ 1964
Οι πρώτες πρωτοβουλίες για τον εορτασμό της επετείου της ανατίναξης της γέφυρας του Γοργοποτάμου ανελήφθησαν από πρώην αντιστασιακούς στη δεκαετία του 1960. Η πρώτη απόπειρα έγινε το 1962, με περίπου 500 άτομα, και η δεύτερη το 1963 με 5.000 άτομα, περίπου, από όλη τη χώρα. Το 1964, επί κυβερνήσεως Γεωργίου Παπανδρέου, για πρώτη φορά ο εορτασμός έλαβε επίσημο χαρακτήρα. Στις 29 Νοεμβρίου 1964 πάνω από 20.000 άτομα κατέκλυσαν το χώρο κάτω από τη γέφυρα και τις γύρω πλαγιές. Ανάμεσά τους τα σωματεία της ΕΑΜικής Αντίστασης, οργανωμένες δυνάμεις της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς και της «Νεολαίας Λαμπράκη». Ως εκπρόσωπος του ΕΛΑΣ παρίστατο ο στρατηγός Αυγερόπουλος και ως εκπρόσωπος αγωνιστών του ΕΔΕΣ ο στρατηγός Κοσίντας. Την κυβέρνηση εκπροσωπούσε ο υφυπουργός Αμυνας Μιχ. Παπακωνσταντίνου.
Κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων δημιουργήθηκαν εντάσεις λόγω των διαμαρτυριών των αντιστασιακών καθώς δεν είχε προβλεφτεί για αυτούς επίσημη παράσταση και κατάθεση στεφάνων. Για να μην οξυνθούν περαιτέρω τα πνεύματα, αποφασίστηκε η σύντμηση του χρόνου της εκδήλωσης και η περικοπή του προγράμματος.
Γύρω στη 1.30 το μεσημέρι και ενώ οι επίσημοι είχαν αρχίσει να αποχωρούν ακούστηκε ένας εκκωφαντικός ήχος έκρηξης και μια δέσμη καπνού και σκόνης υψώθηκε. Σε απόσταση 90-100 μέτρων από το σημείο του εορτασμού και λίγα μέτρα πιο μακριά από το μονοπάτι που συνέδεε το χωριό του Γοργοποτάμου με την ομώνυμη γέφυρα κάποιος είχε πατήσει μια νάρκη -κατά προσωπικού, όπως λέγεται- που ανασηκώθηκε ένα μέτρο περίπου από το έδαφος, έσκασε και σκόρπησε γύρω της τον θάνατο. Ο ακούσιος θύτης και θύμα ήταν ο πρώην αντάρτης του ΕΛΑΣ Χρήστος Κεστίνης, από το Αιγίνιο Πιερίας, ο οποίος είχε κυριολεκτικά διαμελισθεί. Τα θύματά της νάρκης υπήρξαν πολλά. Επτά οι νεκροί επί τόπου, εκ των οποίων 2-3 διαμελισμένοι, έξι υπέκυψαν αργότερα στο νοσοκομείο της Λαμίας, και 51 οι τραυματίες! Τραγική ειρωνεία ότι μεταξύ των επί τόπου νεκρών και η αδελφή του καπετάν Νικηφόρου, Ασημούλα, γυναίκα του αντιστασιακού δικηγόρου Χρήστου Ραχιώτη, ο οποίος βρισκόταν με τον μικρό τους γιο λίγο πιο πέρα.
Τα ονόματα των 13 συνολικά νεκρών χαράχθηκαν σε αυτό το μνημείο που τοποθετήθηκε στο χώρο της έκρηξης

Oι δράστες αποσκοπούσαν στη δημιουργία κατάστασης «εκτάκτου ανάγκης» μέσω της δημιουργίας εκτεταμένων επεισοδίων μεταξύ των εορταστών και της Χωροφυλακής ώστε να δοθεί το πρόσχημα για την επιβολή στρατιωτικού νόμου για την αντιμετώπιση της δήθεν «κομμουνιστικής ανταρσίας». Σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή, της Αστυνομίας και της κυβέρνησης, η φονική νάρκη είχε ξεχαστεί εκεί από τον Εμφύλιο παρόλου που είχαν ήδη πραγματοποιηθεί τρεις εκκαθαρίσεις του ναρκοπεδίου της περιοχής (1951,1955,1957). Παρά το σάλο που προκάλεσε, η υπόθεση έκλεισε σύντομα ως τυχαίο συμβάν.
Aντίθετα, τον Mάιο 1965, 18 άτομα που βρίσκονταν στις 29 Nοεμβρίου στο χώρο του Γοργοποτάμου δικάστηκαν με ποικίλες κατηγορίες (στάση, αντιποίηση και περιύβρυση αρχής,επικίνδυνες σωματικές βλάβες κ.α.) για όσα συνέβησαν στην εκδήλωση. Aπό αυτούς οι 12 καταδικάστηκαν σε ποικίλες ποινές και οι 6 αθωώθηκαν. H «Δίκη του Γοργοποτάμου» ή «Δίκη της Λαμίας» αποτέλεσε και την τυπική λήξη της υπόθεσης.
Tην κυβερνητική θεωρία περί πλημμελώς εκκαθαρισμένου ναρκοπεδίου κλόνισαν νεότερα στοιχεία τα οποία τεκμηριώνουν ότι την αιματοχυσία στο Γοργοπόταμο οργάνωσαν πράκτορες της Αμερικανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών - CIA που είχαν έρθει για το σκοπό αυτό από τη Δυτική Γερμανία. Έγγραφο του στρατιωτικού ακολούθου της αμερικανικής πρεσβείας που δημοσίευσε στις 5 Αυγούστου 1965, η εφημερίδα “Έθνος” μεταξύ άλλων, ανέφερε:
«Αναμφιβόλως η επιχείρησις θα ήτο πολύ περισσότερον αποτελεσματική, εάν οι φίλοι μας εξεμεταλλεύοντο καταλλήλως την κατάστασιν η οποία εδημιουργήθη εις την χώραν. Εν πάση περιπτώσει τούτο δεν μειώνει τον έπαινον, ο οποίος οφείλεται εις εκείνους οι οποίοι ενήργησαν βάσει του σχεδίου και οι οποίοι δικαιούνται να ανταμειφθούν συμφώνως προς την απαίτησίν των».

              «Ιστορική Διαδρομή Γοργοποτάμου»

Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, στις 23 κ 24 Νοεμβρίου 2019 πραγματοποιήθηκε η «Ιστορική Διαδρομή Γοργοποτάμου»

Μέσα από την Ιστορική διαδρομή Γοργοποτάμου οι παρευρισκόμενοι κάθε ηλικίας, ανακάλυψαν πώς σχεδιάστηκε μία από τις σπουδαιότερες ένοπλες αντιστασιακές δράσεις κατά των κατακτητών. Άκουσαν προφορικές μαρτυρίες στιγμή προς στιγμή πώς εκτελέστηκε η κορυφαία ενέργεια δολιοφθοράς στην κατεχόμενη Ελλάδα. Έμαθαν για τους πρωταγωνιστές, τις δυσκολίες, τον αντίκτυπο της μάχης και τις εκτελέσεις των Ελλήνων πατριωτών από τους κατακτητές, τις μεταπολεμικές περιπέτειες του εορτασμού της επετείου με την έκρηξη τοποθετημένης νάρκης στον πρώτο επίσημο εορτασμό και τον ορισμό της επετείου ως πανελλήνια ημέρα εορτασμού της Εθνικής Αντίστασης.
Ευχαριστούμε όλους εσάς που βρεθήκατε μαζί μας στον Ιστορικό αυτό τόπο και στείλαμε παντού το μήνυμα
"ΔΕΝ ΘΑ ΠΕΡΑΣΕΙ Ο ΦΑΣΙΣΜΟΣ"
Επιμέλεια διαδρομής. Βασιλική Λάζου
Αφηγήσεις. Παναγιώτης Σωτηρίου, Ειρήνη Πασχαλίδη, Μαρία Τσαρτσιανίδου.
ΔΙΟΡΓΑΝΩΤΕΣ. Δήμος Λαμιέων, «Φίλοι Μουσείου Εθνικής Αντίστασης και Σύγχρονης Ιστορίας Ρούμελης», Γενικά Αρχεία του Κράτους- Τμήμα Φθιώτιδας, Όμιλος Φίλων του Δάσους, Σύλλογος Νεολαίας Γοργοποτάμου «Η Ζωοδόχος Πηγή» , Χιονοδρομικός και Ορειβατικός Όμιλος Λαμίας,και οι «Φίλοι των Α.Σ.Κ.Ι»

             «Ιστορική Διαδρομή Γοργοποτάμου»

Ο Δήμος Λαμιέων, οι «Φίλοι Μουσείου Εθνικής Αντίστασης και Σύγχρονης Ιστορίας Ρούμελης», τα Γενικά Αρχεία του Κράτους- Τμήμα Φθιώτιδας, ο Όμιλος Φίλων του Δάσους, ο Σύλλογος Νεολαίας Γοργοποτάμου «Η Ζωοδόχος Πηγή» και οι «Φίλοι των Α.Σ.Κ.Ι» πραγματοποιούν για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά την «Ιστορική Διαδρομή Γοργοποτάμου» το Σάββατο 23 Νοεμβρίου 2019, ώρες 13:30 και 15:00 και την Κυριακή 24 Νοεμβρίου 2019, ώρα 13:30 με αφετηρία το χώρο του επετειακού εορτασμού.
Ήταν 25 Νοεμβρίου 1942 όταν 150 αντάρτες του Ε.Λ.Α.Σ. με τον Άρη Βελουχιώτη, 60 αντάρτες του Ε.Δ.Ε.Σ. με τον Ναπολέοντα Ζέρβα και 12 Βρετανοί της S.O.E. ανατίναξαν τη γέφυρα του Γοργοποτάμου. Επρόκειτο για την πρώτη μεγάλη επιχείρηση της ένοπλης Εθνικής Αντίστασης που συνδεόταν με το συμμαχικό αντιφασιστικό αγώνα στα μέτωπα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η επιτυχία της κατέδειξε τις δυνατότητες του ένοπλου αγώνα και της ενιαίας αντιστασιακής δράσης, πύκνωσε τις γραμμές της πάλης κατά των κατακτητών και τόνωσε το αντιστασιακό φρόνημα των Ελλήνων. Ο Γοργοπόταμος έγινε σύμβολο του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα του λαού μας.
Μέσα από την ιστορική διαδρομή Γοργοποτάμου ανακαλύπτουμε πώς σχεδιάστηκε μία από τις σπουδαιότερες ένοπλες αντιστασιακές δράσεις κατά των κατακτητών. Περιγράφουμε στιγμή προς στιγμή πώς εκτελέστηκε η κορυφαία ενέργεια δολιοφθοράς στην κατεχόμενη Ελλάδα. Μαθαίνουμε για τους πρωταγωνιστές, τις δυσκολίες, τον αντίκτυπο της μάχης και τις εκτελέσεις των Ελλήνων πατριωτών από τους κατακτητές. Παρακολουθούμε τις μεταπολεμικές περιπέτειες του εορτασμού της επετείου με την έκρηξη τοποθετημένης νάρκης στον πρώτο επίσημο εορτασμό και τον ορισμό της επετείου ως πανελλήνια ημέρα εορτασμού της Εθνικής Αντίστασης.

            "Εδώ Πολυτεχνείο, Εδώ Πολυτεχνείο"

46 χρόνια, μετά την εμβληματική εξέγερση του Πολυτεχνείου, το σύνθημα "Ψωμί-Παιδεία-Ελευθερία-Λαϊκή Κυριαρχία" μας δείχνει το δρόμο για τους σημερινούς και αυριανούς αγώνες, για τα δικαιώματα του λαού και της νεολαίας, για ελευθερία, δημοκρατία, εθνική ανεξαρτησία, για ειρηνική συνύπαρξη των λαών.
Η εξέγερση της 17ης Νοεμβρίου κατά της Χούντας των Συνταγματαρχών, δεν αποτελεί μόνον ένα ιστορικό γεγονός, μια κορυφαία πράξη αντίστασης και θάρρους, αλλά και μια πηγή από την οποία εξακολουθούν να αναβλύζουν ιδέες και κοινωνικές διεκδικήσεις.

https://www.youtube.com/watch?v=YP3UBVYyuXo

                        ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΑΙΝΙΑΣ

" Ουρανός" είναι ο τίτλος ασπρόμαυρης ελληνικής κινηματογραφικής ταινίας, παραγωγής 1962, σε σκηνοθεσία του Τάκη Κανελλόπουλου που συμπεριλαμβάνεται στις καλύτερες αντιπολεμικές ταινίες του παγκόσμιου κινηματογράφου.
Το σενάριο βασίζεται σε αφηγήσεις ανθρώπων που έζησαν τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Είσοδος ΕΛΕΥΘΕΡΗ

ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΤΕΣ
Δήμος Λαμιέων - ΣΩΜΑΤΕΙΟ«Φίλοι Μουσείου Εθνικής Αντίστασης και Σύγχρονης Ιστορίας Ρούμελης»

*Η υπόθεση της ταινίας.
Στη μακεδονική επαρχία δύο ζευγάρια χωρίζουν με την έναρξη του πολέμου.
Οι δύο άντρες πάνε στο μέτωπο της Αλβανίας. Πολεμούν πλάι-πλάι με τον δάσκαλο ο οποίος θα σκοτωθεί πρώτος.
Στη συνέχεια, θα πέσουν και οι ίδιοι, το μέτωπο θα καταρρεύσει και το πένθος θα σκεπάσει τα πάντα.
Το πρώτο μέρος της ταινίας γυρίστηκε στον Πελεκάνο Κοζάνης και το δεύτερο μέρος στη Οξυά Καστοριάς, στην Πολυκέρασο Καστοριάς και στην ευρύτερη περιοχή του Βιτσίου.

               28η Οκτωβρίου 1940: Ο παλλαϊκός συναγερμός κατά του φασισμού

Η ημέρα του Όχι είναι μια από τις μεγαλύτερες, σε συμβολισμό και ακτινοβολία, ημέρες της ιστορίας του Νεότερου Ελληνισμού.
Μια ημέρα, όπου η Ελλάδα, 18 χρόνια μετά την τραγωδία της μικρασιατικής καταστροφής, και αφήνοντας πίσω τον Εθνικό Διχασμό και τον ταραχώδη Μεσοπόλεμο της πολιτικής αστάθειας και μιας μακράς σκληρής δικτατορίας, με πρωτοφανή εθνική ομοψυχία απάντησε στο ιταλικό τελεσίγραφο, απορρίπτοντάς το, εν πρώτοις διά του Ιωάννη Μεταξά και στη συνέχεια με παλλαϊκό και πανεθνικό συναγερμό στο μέτωπο και στα μετόπισθεν.

Με την 28 Οκτωβρίου 1940 η Ελλάδα, μια μικρή χώρα, με το ηθικό ανάστημα και το βάρος που της αναλογούσε, στον κορυφαίο ιδεολογικό διχασμό της παγκόσμιας ιστορίας, τον πρώτο ουσιαστικά σε αυτό το μέγεθος, δεν επέλεξε το φασιστικό στρατόπεδο, ούτε την επιτήδεια ουδετερότητα, όπως άλλες γειτονικές χώρες, πληρώνοντας βαρύτατο τίμημα για αυτή την επιλογή.
Όχι μόνο με τον φόρο του αίματος στον ελληνοϊταλικό πόλεμο αλλά, κυρίως, με το μαρτύριο της τριπλής φασιστικής κατοχής, που επέβαλε ο χιτλερικός στρατός και το άγος του αγκυλωτού σταυρού στην Ακρόπολη, μέχρι την απελευθέρωση, τον Οκτώβριο του 1944.

Ο ελληνικός λαός αντιστάθηκε στις σιδερόφρακτες φασιστικές ορδές με τα στρατευμένα παιδιά του στα ηπειρωτικά βουνά και στο αλβανικό μέτωπο, σε εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες, στο χιόνι και στη λάσπη, χωρίς ουσιαστικά αεροπορική κάλυψη, με προβλήματα στην επιμελητεία, παλεύοντας και εναντίον των στοιχείων της φύσης. Και στα μαρτυρικά χρόνια της Κατοχής η πανεθνική αντίσταση των Ελλήνων, ένοπλη και μαζική, παρά τις ομηρίες, τις ομαδικές εκτελέσεις αντιποίνων και την τρομοκρατία, αποτελεί φαινόμενο που πρέπει να τιμάμε, να μελετούμε και να μην ξεχνάμε, ειδικά σήμερα που ο φασισμός, εκμεταλλευόμενος τις δύσκολες κοινωνικές συνθήκες, τη φτώχεια και την εξαθλίωση σηκώνει ξανά το εφιαλτικό κεφάλι του στην Ευρώπη.
*News247

      28ης Οκτωβρίου 1940,το ΟΧΙ του ελληνικού λαού στο φασισμό-ναζισμό, πάντα επίκαιρο.

και απέναντι στις πολλές "πολεμικές φωτογραφίες"που βλέπετε αυτες τις μέρες,
“η πιο συγκλονιστική και καλλιτεχνική αντιπολεμική φωτό'' που έχει κυκλοφορήσει στο διαδίκτυο.

Ούτε μάνες και παιδιά που κλαίνε, ούτε σακατεμένα σώματα. Ολα αυτά μαζί «φαίνονται» στην «Απώλεια» και την «Απουσία». Άξιο παρατήρησης σε αυτή τη φωτογραφία είναι και το …γεγονός ότι, η μεν γυναίκα έχει περήφανο και οργισμένο βλέμμα, το δε παιδί φοράει το καπέλο του νεκρού πατέρα του. Αγνώστου φωτογράφου, μάλλον εποχής Α’ Παγκοσμίου”.

Π.Φ

                                    «Η Γυναίκα στην Αντίσταση 1940-1944» 

                     Μνήμες απο την ιστορία του τόπου μας και του γυναικείου κινήματος

Μια ενδιαφέρουσα εκδήλωση για τον σημαντικό ρόλο που έπαιξαν οι γυναίκες κατά τη διάρκεια της Αντίστασης, παρουσιάσαμε χθες Κυριακή, παραμονή της 28ης Οκτωβρίου, στην κατάμεστη αίθουσα εκδηλώσεων του Πολιτιστικού Κέντρου του Δήμου Λαμιέων.

Μια ακόμη εκδήλωση που συνδιοργάνωσε το Σωματείο μας «Φίλοι Μουσείου Εθνικής Αντίστασης και Σύγχρονης Ιστορίας Ρούμελης» με το Δήμο Λαμιέων, τα Γ.Α.Κ. Αρχεία Νομού Φθιώτιδας, τον Εξωραϊστικό – Εκπολιτιστικό Σύλλογο Γυναικών Λαμίας και τον Όμιλο Φθιωτών Λογοτεχνών και Συγγραφέων

Μια εκδήλωση για να αποδοθεί φόρος τιμής, στις "Λαμιώτισσες της Αντίστασης" για εκείνες που αγωνίστηκαν για ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, που με τη στάση ζωής και την αυτοθυσία τους έγραψαν μια ηρωική σελίδα στην ιστορία του τόπου μας και του γυναικείου κινήματος.

Μέσα από προσωπικές μαρτυρίες για Λαμιώτισσες αγωνίστριες, αρχειακό υλικό και λογοτεχνικά κείμενα είχαμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε την πολύπλευρη και σημαντική δράση της Ελληνίδας Γυναίκας που στάθηκε ισότιμα δίπλα στον άνδρα στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα ενάντια στο φασιστικό μέτωπο, οραματίστηκε έναν καλύτερο κόσμο με ισότητα και κοινωνική δικαιοσύνη και δεν δίστασε μπροστά στις δυσκολίες και τις διώξεις, δίνοντας ακόμα και τη ζωή της για την Ελευθερία και τα ιδανικά της .

Η φιλόλογος και ιστορικός Ευμορφία Ψιμογιάννου, μέσα από τη συγκλονιστική ομιλία της «Η γυναίκα στην Εθνική Αντίσταση», μας «γνώρισε» τις γυναίκες εκείνες που αγωνίστηκαν για την Αντίσταση, η κάθε μία από το δικό της μετερίζι, προσφέροντας στον αγώνα και στην πατρίδα τους πολλές φορές ακόμα και τις ίδιες τις ζωές τους. Σπουδαίες φυσιογνωμίες από την περιοχή μας, Λαμιώτισσες που αγωνίστηκαν, φυλακίστηκαν και θυσιάστηκαν για την Αντιστασιακή τους δράση,γυναίκες που έδρασαν στην περιοχή αλλά και γυναίκες από άλλες περιοχές που η αντιστασιακή τους δράση έγινε γνωστή σε όλη τη χώρα και όλοι ξέρουμε τα ονόματά τους, όπως η Λέλα Καραγιάννη και η Ηρώ Κωνσταντοπούλου.

Είδαμε ένα πολύ ενδιαφέρον βίντεο με αποσπάσματα μαρτυριών των μελών του Εξωραϊστικού –Εκπολιτιστικού Συλλόγου Γυναικών Λαμίας, Φωτεινής Αδάμ, Γεωργίας Λάζου, Νίνης Οικονόμου και Μαρίας Πολυμεροπούλου σχετικά με τις Λαμιώτισες που συμμετείχαν στην αντίσταση, ενώ αποσπάσματα λογοτεχνικών κειμένων διάβασαν η Ξανθή Κουτσογιάννη και ο Κώστας Τσιαλαφούτας, πρόεδρος και αντιπρόεδρος αντίστοιχα του Ομίλου Φθιωτών Λογοτεχνών και Συγγραφέων.

Η προϊσταμένη των Γενικών Αρχείων του Κράτους – ΓΑΚ Φθιώτιδας, Σοφία Βακιρτζηδέλη, είπε χαρακτηριστικά πως πρόκειται να μιλήσει για αυτό που πολλοί αποκαλούν «το αδύναμο φύλο» και μέσα από τα αρχειακά τεκμήρια που μας παρουσίασε κατέδειξε πόσο δυνατό και ισχυρό είναι το γυναικείο φύλο όπου οι συνθήκες το απαιτούν.

Το σχήμα του Δημοτικού Ωδείου Λαμίας ερμήνευσε γνωστά τραγούδια για τις ηρωικές στιγμές της ελληνικής Αντίστασης μέσα σε κλίμα συγκίνησης

Συμμετείχαν οι μουσικοί Θεόδωρος Παπαδογιάννης (ακορντεόν), Γεώργιος Μελεμενής (κιθάρα), Κωνσταντίνος Αναστασίου (πιάνο) και στο τραγούδι οι: Ιωάννα Κωστοπούλου, Ηλίας Μαυρίκας, Απόστολος Ζωγράφος, Φώτης Παπανικολάου και Λεωνίδας Κωστόπουλος.

Την εκδήλωση συντόνισε η Πρόεδρος του Σωματείου «Φίλοι Μουσείου Εθνικής Αντίστασης και Σύγχρονης Ιστορίας Ρούμελης», Βασιλική Λάζου.

Π.Φ