52 χρόνια από την Αποκατάσταση της Δημοκρατίας.

Η δημοκρατία δεν χαρίζεται· κατακτιέται.

Πενήντα δύο χρόνια συμπληρώνονται από την κατάρρευση της δικτατορίας και την αποκατάσταση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Η επτάχρονη τυραννία δεν κατέρρευσε από μόνη της. Κατέρρευσε υπό το βάρος της προδοσίας της Κύπρου, των εγκλημάτων του καθεστώτος και του πολύχρονου αντιδικτατορικού αγώνα του ελληνικού λαού.

 

Η επέτειος της 24ης Ιουλίου δεν αποτελεί μόνο ημέρα ιστορικής μνήμης. Αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο όταν συνδέεται με τους σύγχρονους αγώνες για την υπεράσπιση της δημοκρατίας, των δικαιωμάτων, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της ελευθερίας, απέναντι σε κάθε μορφή αυταρχισμού, μισαλλοδοξίας και ρατσισμού.

 

Με την αποκατάσταση της δημοκρατίας, τον Ιούλιο του 1974, κατέρρευσε μαζί με τη χούντα και το ιδεολογικό οικοδόμημα της εθνικοφροσύνης, που για δεκαετίες δίχαζε τους πολίτες σε «εθνικόφρονες» και «μιάσματα». Η Μεταπολίτευση άνοιξε τον δρόμο για την εθνική συμφιλίωση, τη διεύρυνση των δημοκρατικών ελευθεριών και την κατοχύρωση θεμελιωδών κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων.

 

Τιμούμε τη μνήμη όλων όσοι αγωνίστηκαν για την ανατροπή της δικτατορίας: εκείνους που θυσιάστηκαν, όσους φυλακίστηκαν, εξορίστηκαν και βασανίστηκαν, αλλά και τους χιλιάδες ανώνυμους αγωνιστές που κράτησαν ζωντανή την αντίσταση απέναντι στο καθεστώς.

 

Η ανοιχτή αμφισβήτηση της χούντας κορυφώθηκε το 1973. Ξεκίνησε με την κατάληψη της Νομικής, ενισχύθηκε από το Κίνημα του Ναυτικού και την ηρωική ανταρσία του αντιτορπιλικού «Βέλος», που αποτέλεσε ισχυρό πλήγμα για τη διεθνή εικόνα της δικτατορίας. Πάνω στις ρωγμές που είχαν ήδη ανοίξει οι παράνομες αντιστασιακές οργανώσεις αναπτύχθηκε ένα δυναμικό νεολαιίστικο και φοιτητικό κίνημα. Ήταν η γενιά των καταλήψεων στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, τα Ιωάννινα και την Πάτρα, που κορύφωσε τον αγώνα της με την ηρωική εξέγερση του Πολυτεχνείου.

 

Η αιματηρή καταστολή της εξέγερσης δεν έσωσε το καθεστώς. Αντίθετα, επιτάχυνε την κατάρρευσή του. Λίγους μήνες αργότερα, το πραξικόπημα κατά του Προέδρου Μακαρίου οδήγησε στην τουρκική εισβολή, την κατοχή και τη διχοτόμηση της Κύπρου, τη μεγαλύτερη εθνική τραγωδία της μεταπολεμικής Ελλάδας.

 

Σήμερα, πενήντα δύο χρόνια μετά τη Μεταπολίτευση, η δημοκρατία δεν απειλείται με τα τανκς, αλλά μπορεί να υπονομεύεται καθημερινά μέσα από την απαξίωση των θεσμών, τη συγκάλυψη σκανδάλων, την περιστολή δικαιωμάτων, την παρακολούθηση πολιτών και δημοσιογράφων, την αποδυνάμωση του κράτους δικαίου και τη διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων. Την ίδια στιγμή, οι εργασιακές σχέσεις απορρυθμίζονται, οι ιδιωτικοποιήσεις των δημόσιων αγαθών εντείνονται και η δημόσια υγεία, η παιδεία και το κοινωνικό κράτος υποβαθμίζονται.

 

Τα διδάγματα της αντιδικτατορικής πάλης παραμένουν επίκαιρα. Η δημοκρατία δεν είναι μια τυπική διαδικασία ούτε μια ιστορική κατάκτηση που διασφαλίζεται οριστικά. Είναι ένας καθημερινός αγωνας που απαιτεί ενεργούς πολίτες, ισχυρούς δημοκρατικούς θεσμούς, κοινωνική δικαιοσύνη και διαρκή αγώνα.

 

Η καλύτερη τιμή στη γενιά που αντιστάθηκε στη δικτατορία είναι να υπερασπιστούμε σήμερα τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα κοινωνικά δικαιώματα και την ειρήνη. Γιατί η δημοκρατία δεν χαρίζεται· κατακτιέται.

 

 

Το ΔΣ

 Τρία χρόνια χωρίς Βάσω Σταματίου, την τελευταία επιζήσασα του Άουσβιτς

Οι Φίλοι Μουσείου Εθνικής Αντίστασης και Σύγχρονης Ιστορίας Ρούμελης δεν ξεχνούν την αντιστασιακή Βάσω Σταματίου, επιζήσασα της κόλασης του Άουσβιτς και άλλων ναζιστικών στρατοπέδων εξόντωσης. Τη Βάσω με το νούμερο 82224 που έφυγε σαν σήμερα, Παρασκευή 23 Ιουνίου 2023

Είχαμε την τιμή ως μέλη του Σωματείου «Φίλοι Μουσείου Εθνικής Αντίστασης και Σύγχρονης Ιστορίας» να συνομιλήσουμε μαζί της την περασμένη εβδομάδα, όταν την επισκεφτήκαμε στη Στέγη Γερόντων- ΄Ιδρυμα Πετρή όπου φιλοξενούνταν τα τελευταία χρόνια.

Τη θυμόμαστε ακούραστη, με πλήρη διαύγεια πνεύματος, φυσική ευγένεια και πλατιά μόρφωση, παρά τα προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε και τα 98 της χρόνια η κ. Βάσω Σταματίου μας μίλησε με ικανοποίηση για την επανέκδοση του βιβλίου της «Βαρούμ?, γιατί; Μια Ελληνίδα στο ΄Άουσβιτς» το οποίο επιμελήθηκε η ίδια και θα κυκλοφορήσει σύντομα από τον εκδοτικό οίκο «ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗΣ

Το πρώτο αντίτυπο μας το χάρισε και βρίσκεται στο Μουσείο μας

Της δώσαμε την υπόσχεση να το παρουσιάσουμε, τόσο αυτό όσο και τα βιώματα της και το πλούσιο υλικό, το "μπαούλο" που μας παραχώρησε η οικογένειά της, σε ειδική εκδήλωση προς τιμή της που ετοιμάζουμε καιρό τώρα.

Γι αυτό και επισκεφθήκαμε το Στρατόπεδο Συγκέντρωσης Ravensbrück, εκεί που έζησε η ΒΑΣΩ, έπειτα από πρόσκληση του Διεθνούς Συλλόγου Φίλων του Ravensbrück και της Ομάδας Φίλων των Ελληνίδων και Ελλήνων Κρατουμένων στις εκδηλώσεις μνήμης για την 2α Μαΐου, ημέρα απελευθέρωσης του στρατοπέδου από τον Κόκκινο Στρατό, αλλά και στην ειδική εκδήλωση αφιερωμένη στις Ελληνίδες και τους Έλληνες που γνώρισαν τη φρίκη της ναζιστικής θηριωδίας στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Ravensbrück κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η επίσκεψη στον χώρο του στρατοπέδου, κοντά στην κωμόπολη Φύρστενμπεργκ, 90 χιλιόμετρα βόρεια του Βερολίνου, υπήρξε μια βαθιά συγκλονιστική εμπειρία. Οι παράγκες, τα απομονωμένα κελιά, το κρεματόριο και η λίμνη όπου σκορπίζονταν οι στάχτες των θυμάτων, στέκουν ακόμη ως σιωπηλοί μάρτυρες της πιο σκοτεινής σελίδας της ανθρώπινης ιστορίας.

Το Ravensbrück υπήρξε στρατόπεδο σχεδόν αποκλειστικά για γυναίκες· περίπου 135.000 γυναίκες πέρασαν από εκεί και περισσότερες από 92.000 βρήκαν τραγικό θάνατο από εκτελέσεις, κακουχίες, πείνα και απάνθρωπα ιατρικά πειράματα.

Η Βάσω Σταματίου, φοιτήτρια της Νομικής Σχολής, συνελήφθη στις 28 Μαρτίου 1944. Από τις φυλακές Παύλου Μελά οδηγήθηκε στις φυλακές Μπάνιτσα και στη συνέχεια στα στρατόπεδα Άουσβιτς, Ravensbrück και Μπούχενβαλντ, μέχρι την επιστροφή της στη Θεσσαλονίκη στις 14 Σεπτεμβρίου 1945. Η πορεία της αποτελεί ζωντανή μαρτυρία της δύναμης, της αξιοπρέπειας και της αντοχής του ανθρώπου απέναντι στη βαρβαρότητα.

Έγραφε, έγραψε πολλά για τη ζωή της και το μένος του ναζισμού.

Θυμόμαστε το Αντιφασιστικό Αντιναζιστικό μήνυμα που μας μετέφερε και οφείλουμε να το μεταφέρουμε στη νέα γενιά και όχι μόνο.

«Αυτά που έζησα δεν θα ξεχαστούν γιατί τα έχω γράψει» μας είπε, τονίζοντας πως επιθυμία της είναι να γνωρίσουν τα παιδιά όλα όσα η ίδια και οι άλλοι κρατούμενοι πέρασαν στη κόλαση των ναζιστικών στρατοπέδων. «Η χαρά μου είναι να βλέπω τα παιδιά. Θυμάμαι σε μια εκδήλωση που τους μιλούσα, πώς στρογγύλευαν τα μάτια τους, πώς διψούσαν να ακούσουν…».

«Γράφω για να γνωρίσουν οι νεώτεροι που ξέρουν τι σημαίνει φασισμός, δεν ξέρουν, όμως μέχρι ποιο σημείο έφτασε κάποτε η μεθόδευση εξαφανισμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Με την ελπίδα πως αυτή η μαρτυρία θα συμβάλλει ίσως στον αγώνα για την πλήρη εξαφάνιση του φασισμού, που δυστυχώς πλανιέται ακόμα απειλητικά σε διάφορα σημεία του πλανήτη Γη» γράφει στην εισαγωγή του βιβλίου της η κ. Βάσω Σταματίου.

«Θα ήθελα μόνο να ήμουν 10 μέρες γερή ώστε να μπορέσω να ταχτοποιήσω ένα μπαούλο με τα αρχεία μου που δεν έχω προλάβει να τα βάλω σε σειρά» μας εξομολογήθηκε. Δυστυχώς έφυγε απρόσμενα και δεν προλάβαμε να ξανασυναντηθούμε όπως υποσχεθήκαμε και να μοιραστεί μαζί μας προσωπικά της αντικείμενα, χειρόγραφα κείμενα και μνήμες.

Οι αγώνες σου και η ιστορία σου δεν θα αφήσουμε να ξεχαστούν. Η διατήρηση της Ιστορικής Μνήμης είναι ευθύνη όλων μας. Σε θυμόμαστε ΒΑΣΩ και όχι μόνο κάθε τέτοια μέρα. Αποτελείς ένα φάρο μνήμης για μας, Θεωρούμε τιμή μας που σε γνωρίσαμε και μεγάλο το χρέος της παρακαταθήκης που μας άφησες 

 Ιστορικός περίπατος Υπάτης – 2026

Με μεγάλη συμμετοχή και ιδιαίτερο ενδιαφέρον του κοινού πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 20 Ιουνίου 2026 ο Ιστορικός Περίπατος στην Υπάτη, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του

Δήμου Λαμιέων για την 82η επέτειο του Ολοκαυτώματος της Υπάτης.

Η δράση συνδιοργανώθηκε από τον Δήμο Λαμιέων, τη Δημοτική Κοινότητα Υπάτης, το Σωματείο «Φίλοι Μουσείου Εθνικής Αντίστασης και Σύγχρονης Ιστορίας Ρούμελης, τα

Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ) Φθιώτιδας» και τον Όμιλο Φίλων του Δάσους.

Την ιστορική επιμέλεια του περιπάτου είχαν η Δρ Βασιλική Λάζου, ιστορικός, διδάσκουσα στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ και πρόεδρος του Σωματείου, καθώς και η Σοφία Βακιρτζηδέλη, ΜΑ Βιβλιοθηκονόμος και προϊσταμένη των ΓΑΚ Φθιώτιδας.

Την ξενάγηση εμπλούτισαν με πολύτιμες πληροφορίες ο πρόεδρος και μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του Εκπολιτιστικού Συλλόγου Υπάτης «Αινιάνες», καθώς και ο πρόεδρος του Ομίλου Φίλων του Δάσους κ. Πάρης Φούντας.

Ο ιστορικός περίπατος αποτέλεσε μια ουσιαστική διαδρομή μνήμης και γνώσης, αναδεικνύοντας τα τραγικά γεγονότα της 17ης Ιουνίου 1944, όταν τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής πυρπόλησαν την Υπάτη, εκτέλεσαν αθώους κατοίκους και μετέτρεψαν την ιστορική κωμόπολη σε μαρτυρικό τόπο θυσίας.

Η διατήρηση της ιστορικής μνήμης αποτελεί χρέος απέναντι στους ανθρώπους που θυσιάστηκαν για την ελευθερία και πολύτιμη παρακαταθήκη για τις νεότερες γενιές, ώστε η

βαρβαρότητα, ο φασισμός και ο ναζισμός να μην βρουν ποτέ ξανά χώρο στην κοινωνία μας.