Ο Ιστορικός και πάντα επίκαιρος λόγος του πρωτοκαπετάνιου του ΕΛΑΣ Άρη Βελουχιώτη στη Λαμία 22 Οκτωβρίου 1944 μετά την απελευθέρωση της πόλης
Ο λόγος αυτός που αποτελεί παρακαταθήκη για τις επόμενες γενεές εκφωνήθηκε απο μπαλκόνι κτιρίου της οικογένειας Γραμματίκα, στη γωνία Πλατείας Ελευθερίας και της οδού Αθανασίου Διάκου.
"Αδέλφια, Ελληνες και Ελληνίδες της Λαμίας και της περιοχής της! Από μέρους του Γενικού Στρατηγείου του ΕΛΑΣ, σας φέρω τους πιο θερμούς χαιρετισμούς. Οπως βλέπετε, πρόκειται «να βγάλω λόγο». Μα ο λόγος μου αυτός δε θα μοιάζει καθόλου με τους λόγους που γνωρίσατε μέχρι σήμερα. Δεν πρόκειται να σας υποσχεθώ ούτε πως θα σας φτιάξω γεφύρια ή ποτάμια, όπως σας υποσχόντανε πως θα σας φέρουν οι παλιοί κομματάρχες. Ούτε και θα σας τάξω λαγούς με πετραχήλια. Δεν επιδιώκω ν' αποσπάσω επαίνους για τη ρητορική μου δεινότητα. Επιδιώκω απλώς ν' ακούσετε αυτά που θα σας πω....
Κάποτε, λοιπόν, η χώρα μας ήτανε δοξασμένη, μα αργότερα την υποδούλωσαν κι έχασε την παλιά της αυτή δόξα. Μα ύστερα από κάμποσα χρόνια η χώρα μας σηκώθηκε στο πόδι κι ύστερα από σκληρούς αγώνες ενάντια στη σκλαβιά, πάλι, λευτερώθηκε....
Χρόνια και χρόνια απάτης και ρεμούλας μας κράτησαν μακριά από την ευτυχία και τον πολιτισμό και μας ρίξανε μέσα στην εξαθλίωση, την πείνα, την κακομοιριά και τη δυστυχία...
Η αιτία αυτού βρίσκεται στο γεγονός, ότι η αντίδραση σκεφτόταν μόνο πώς να εκμεταλλευτεί, να βασανίσει και να ξεζουμίσει το λαό...
Για το αλβανικό έπος
...Σ' αυτή την κατάσταση βρεθήκαμε, όταν ξέσπασε η πολεμική λαίλαπα και η σύγκρουση μεταξύ των κολοσσών. Μα κανένας απ' αυτούς δε σκέφτηκε ελληνικά και να δει πώς θα ξέφευγε η χώρα μας τη λαίλαπα αυτή. Με την επίγνωση ότι η χώρα μας θα τραβούσε στην καταστροφή μπήκανε στον πόλεμο.
Εχουμε ντοκουμέντα στα χέρια μας, που μας αποδείχνουν ότι οι άνθρωποι αυτοί είχανε σκοπό να ρίξουνε μόνο τρεις τουφεκιές στο Αλβανικό μέτωπο κι ύστερα να μας παραδώσουν στους φασίστες. Υπάρχουν ντοκουμέντα που μας πείθουν ότι το Νοέμβρη προς το Δεκέμβρη του 1940 μπορούσαμε να πετάξουμε τους Ιταλούς στη θάλασσα. Μα αυτοί συγκρατούσανε το στρατό μέχρι που να λύσει το στρατιωτικό της πρόβλημα η Γερμανία στην Ευρώπη κι ύστερα να δικαιολογηθούν ότι δεν μπορούσαν να τα βγάλουν πέρα με δυο κολοσσούς... Γι' αυτό το έπος της Αλβανίας είναι ολοκληρωτικά έργο του λαού. Είναι έργο του λαού που το πραγματοποίησε με το μένος που είχε ενάντια στο φασισμό και το ζυγό του Μεταξά, με θυσίες και ηρωισμούς....
Ετσι ήρθαν οι Γερμανοί στον τόπο μας και μας σκλαβώσανε. Μα για μας, για το λαό μας, καμιά κηλίδα δε θα μπορούσε να προσαφθεί ότι εγκαταλείψαμε τα εδάφη μας. Αυτή θα κολλούσε, όταν δεν ξεσηκωνόμαστε.
Ποιοι έκαναν τ' αντάρτικο
Μια μαυρίλα πλάκωνε τον ελληνικό ορίζοντα. Κανείς δεν ήξερε τι θα έφερνε η αύριο και πώς θα ξεφεύγαμε από τη σιδερένια τανάλια που μας έσφιγγε. Κείνοι που νιώσανε βρισκόντανε στις φυλακές και τα ξερονήσια. Κι εδώ πρέπει να στιγματιστεί μια άλλη ατιμία των ανθρώπων της 4ης Αυγούστου, που, φεύγοντας, τους παράδωσε στα χέρια των καταχτητών....
Ετσι, όλο το βάρος έπεσε πάνω σε μια χούφτα ανθρώπων, απ' αυτούς που τρώγανε καρπαζιές μέσα στα αστυνομικά μπουντρούμια και τις ασφάλειες, μα που φλέγονταν από ηρωισμό και ανδρεία... Αυτοί άναψαν το δαυλό κι έδωσαν το σύνθημα για τον ξεσηκωμό του έθνους. Αυτοί που δώσανε το κουράγιο στους Ελληνες. Αυτοί που δημιούργησαν τη νέα Φιλική Εταιρία: Το ΕΑΜ...
Η αντίδραση στο άκουσμά της χρησιμοποίησε όλα τα μέσα κι έθεσε σε ενέργεια όλες τις ατιμίες, για να τη σαμποτάρει. Μα όλα αυτά στάθηκαν ανίκανα να σπάσουν τον αγώνα της. Αντίθετα, αυτή ρίζωνε κάθε μέρα και πιο πολύ κι ανέπτυσσε τη δράση της. Κι επειδή δεν είχε σκοπό να καταπιαστεί με χαρτοπόλεμο έβγαλε στο βουνό το αντάρτικο...
Μας κατηγορήσανε ότι δε βοηθάμε το συμμαχικό αγώνα, αλλά υπακούουμε μόνο στους Ρώσους. Κι απειλούσανε ότι όταν θα 'ρθουν οι σύμμαχοι εδώ, θα μας κανονίσουν. Αυτοί, που συνεργάζονταν με τους Γερμανούς, απειλούσανε ότι θα μας χτυπήσουν οι σύμμαχοι!
Αυτοί που στα 1941 πρόδωσαν το συμμαχικό αγώνα. Αυτοί που μαγάρισαν τις Θερμοπύλες και τους Τριακόσιους μας κι άφησαν τους συμμάχους Αγγλους να μάχονται μόνοι τους εκεί, ενώ αυτοί είχαν παραδώσει την Ελλάδα με τη συνθηκολόγηση του Τσολάκογλου, μας κατηγορούσαν ότι δεν ενισχύουμε το συμμαχικό αγώνα κι έβαζαν στο μυαλό των συμμάχων την άτιμη σκέψη, ότι δήθεν θα μας χτυπούσαν ερχόμενοι εδώ.
Ο Γοργοπόταμος
Μα σε λίγο τους ήρθε το πρώτο χαστούκι: Η πρώτη ομάδα των Αγγλων αλεξιπτωτιστών έπεφτε, όχι σ' αυτούς, μα στον Αρη, πάνω στην Γκιώνα. Και μαζί μ' αυτούς τραβήξαμε κι ανατινάξαμε το Γοργοπόταμο. Ο αρχηγός των συμμαχικών στρατευμάτων της Μ. Ανατολής, στρατηγός Ουίλσον, δήλωνε ανοιχτά, ότι οι επιτυχίες των συμμάχων στην Αφρική οφείλονται κατά 80% στην ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου, γιατί αυτή εμπόδισε την αποστολή γερμανικών ενισχύσεων και εφοδιασμού. Μα να κι ένα τελευταίο: Στην Πελοπόννησο προτείναμε στους τσολιάδες να καταθέσουν τα όπλα κι εμείς θα τους αφήσουμε ελεύθερους. Μα οι Αγγλοι το απέρριψαν αυτό και συνέλαβαν όλους τους τσολιάδες, τους έκλεισαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και τους παραπέμπουν να δικαστούν από τα στρατοδικεία...
Γιατί αγωνίζεται το ΚΚΕ
Μα τα κατακάθια αυτά βρήκανε νέο τροπάρι: Μας κατηγορούν ότι είμαστε όλοι κομμουνιστές και ισχυρίζονται, ότι το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ είναι σκεπασμένες κομμουνιστικές οργανώσεις. Μα αυτή η κατηγορία μπορεί ν' αποτελέσει ντροπή ή έπαινο;
Το Κομμουνιστικό Κόμμα δε βαδίζει τώρα για τον κομμουνισμό. Το ΚΚΕ έχει βέβαια στο Πρόγραμμά του σαν τελική του επιδίωξη τον κομμουνισμό. Μα όχι για τώρα. Τον κομμουνισμό θα τον επιβάλλετε σεις, ο λαός κι όχι το ΚΚΕ. Κι είμαι βέβαιος ότι πολλοί από τους μορφωμένους μας, που δεν τον θέλουν σήμερα, θα ψηφίσουνε τότε για να επικρατήσει ο κομμουνισμός.
Σήμερα, όμως, το ΚΚΕ δεν επιδιώκει παρά μόνο μια δημοκρατική λύση του ελληνικού προβλήματος.
Μα ας πούμε ότι το ΚΚΕ θα εφαρμόσει τον κομμουνισμό. Λένε ότι ο κομμουνισμός χαλνά τις εκκλησιές και γδέρνει τους παπάδες. Τόσο χαζοί είναι λοιπόν οι κομμουνιστές να χαλάσουν τις εκκλησιές, που δεν τους εμποδίζουν σε τίποτα; Οι εκκλησιές μας φταίνε ή τα καράβια του ή τα καράβια του Εμπειρίκου;
Για τη θρησκεία
Γιατί λοιπόν να κάψουμε τις εκκλησιές; Θα γδάρουμε τους παπάδες; Μα, γιατί; Εμείς βλέπουμε ότι χιλιάδες παπάδες βρίσκονται τώρα στην πρωτοπορία του κινήματός μας και η συμβολή του κλήρου, που στάθηκε στο πλευρό μας, υπήρξε ανεκτίμητη.
Μήπως συμβαίνει το αντίθετο; Γιατί αυτοί που εμφανίζονται σαν προστάτες της εκκλησίας, γκρεμίσανε μαζί με τους Γερμανούς και γδέρνουνε παπάδες.
Ο κομμουνισμός, λένε, θα καταργήσει τη θρησκεία. Μα η θρησκεία είναι ζήτημα συνείδησης. Πώς θα καταργηθεί, λοιπόν; Η κατάργηση της θρησκευτικής συνείδησης είναι πράμα αδύνατο, έστω κι αν ακόμα οι κομμουνιστές θέλανε να την καταργήσουν. Η θρησκευτική συνείδηση δεν καταργείται με απλές διαταγές. Αν συνέβαινε ένα τέτοιο πράμα, αυτό θα έμοιαζε με τη διαταγή που έβγαλε κάποτε ένας αστυνόμος στην Ανάφη, με την οποία απαγόρευε την πάλη των τάξεων!
Το τι θα γίνει στο πολύ μακρινό μέλλον, το πώς θα σκέπτονται οι άνθρωποι τότε, είναι άλλο πρόβλημα. Και κανένας πολιτικός δεν μπορεί να βγάλει νόμο για το τι θα πρέπει να γίνει ύστερα από 200 ή 500 χρόνια! Ούτε λοιπόν κι εμείς θα βγάλουμε τέτοιο νόμο. Μας ενδιαφέρει το πώς θα προκόψει ο λαός μας σήμερα κι όχι το τι φιλοσοφικές πεποιθήσεις θα 'χει ύστερα από 500 χρόνια.
Συνεπώς, καταλαβαίνετε τώρα ότι αυτοί που διαδίδουν αυτές τις συκοφαντίες επιδιώκουν άλλους σκοπούς, προσπαθώντας με το μέσο αυτό της συκοφαντίας να εξαπατήσουν το λαό και να διαιωνίσουν την κυριαρχία τους πάνω του. Αν, μάλιστα, εξετάσουμε βαθύτερα το πράμα αυτό, θα δούμε ότι αυτοί είναι άθρησκοι, γιατί σ' αυτούς δεν υπάρχει ίχνος θρησκευτικής συνείδησης κι ο μόνος που λατρεύουν είναι ο Θεός Μαμμωνάς, ο Θεός του χρήματος...
Κομμουνιστές και οικογένεια
Κατηγορούν τους κομμουνιστές ότι αυτοί θα διαλύσουν επίσης την οικογένεια. Λες κι εμείς κατεβήκαμε από τον ουρανό και δε γεννηθήκαμε από σπίτια ή φυτρώσαμε μόνοι μας σαν τα μανιτάρια. Η οικογένεια δημιουργήθηκε από ορισμένες οικονομικές συνθήκες. Σε μια ορισμένη ανάπτυξη της κοινωνίας δημιουργήθηκε η ανάγκη της οικογένειας, γιατί έτσι θ' αντιμετωπίζονταν καλύτερα οι ανάγκες της ζωής. Χρειάζονταν να δουλεύουν όλοι: ο πατέρας και τα παιδιά στα χτήματα, οι γυναίκες στον αργαλειό και το σπίτι, γιατί μόνο με τον τρόπο αυτό θ' αντιμετωπίζονταν οι βιοτικές ανάγκες τους.
Αυτού του είδους οι οικονομικές συνθήκες που επικρατούσανε τότε, πλησιάζανε, όπως βλέπετε, πιο στενά τα μέλη της οικογένειας μεταξύ τους. Σήμερα όμως τι γίνεται; Οι σημερινές οικονομικές συνθήκες αναγκάζουν όχι πια το στενό πλησίασμα της οικογένειας, αλλά αντίθετα την απομάκρυνσή της.
Να, ένα παράδειγμα: Ενας άντρας παντρεύεται, μα την επομένη του γάμου του φεύγει στην Αμερική για να μπορέσει να αντιμετωπίσει τις ανάγκες της ζωής του και της γυναίκας του. Ποιος διαλύει στην περίπτωση αυτή την οικογένεια; Οι κομμουνιστές ή οι οικονομικές συνθήκες που δημιούργησε η κεφαλαιοκρατία;
Κι εδώ, λοιπόν, βλέπουμε φανερά ότι αυτοί που μας κατηγορούν πως θέμε να διαλύσουμε την οικογένεια, δεν είναι άλλοι, παρά αυτοί οι ίδιοι που τη διαλύουν στην πραγματικότητα, ενώ εμείς επιδιώκουμε το στερέωμά της. Θα δώσουμε στο λαό τα οικονομικά μέσα για να μπορεί να μη σκορπάει την οικογένειά του στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα.
Περί πατρίδας και τιμής
Μας κατηγορούν ότι θέμε να καταργήσουμε τα σύνορα και να διαλύσουμε το κράτος. Μα το κράτος εμείς το φτιάνουμε σήμερα, γιατί δεν υπήρξε, μια που αυτοί οι ίδιοι το είχανε διαλύσει. Ποιος είναι, λοιπόν, πατριώτης; Αυτοί ή εμείς; Το κεφάλαιο δεν έχει πατρίδα και τρέχει να βρει κέρδη σ' όποια χώρα υπάρχουνε τέτοια. Γι' αυτό δε νοιάζεται κι ούτε συγκινείται με την ύπαρξη των συνόρων και του κράτους. Ενώ εμείς, το μόνο που διαθέτουμε, είναι οι καλύβες μας και τα πεζούλια μας. Αυτά, αντίθετα από το κεφάλαιο που τρέχει, όπου βρει κέρδη, δεν μπορούν να κινηθούν και παραμένουνε μέσα στη χώρα που κατοικούμε.
Ποιος, λοιπόν, μπορεί να ενδιαφερθεί καλύτερα για την πατρίδα του; Αυτοί που ξεπορτίζουνε τα κεφάλαιά τους από τη χώρα μας ή εμείς που παραμένουμε με τα πεζούλια μας εδώ;...
Μας κατηγορούνε, επίσης, ότι εμείς επιβουλευόμαστε την τιμή. Βλέπετε, όλοι αυτοί οι «ηθικοί», που όταν περπατάνε μπερδεύονται τα κεφάλια τους στα σύρματα, μιλάνε για τιμή!
Αυτοί που πούλησαν τις γυναίκες και τις αδελφές στον κατακτητή, για να κάνουν τα νταραβέρια μαζί του και μας σκλάβωσαν διπλά, αυτοί πάνε τώρα να μας πείσουν ότι είναι οι κέρβεροι της τιμής και της ηθικής! Μ' αυτά τα μέσα προσπαθούν να εξαπατήσουν το λαό για να συνεχίσουν το ξεζούμισμα και την εκμετάλλευσή του. Και πολλές φορές το καταφέρνουνε αυτό και μας πείθουν μάλιστα ότι έτσι είναι όπως τα λένε.
Πάρτε ένα παράδειγμα, απ' αυτό που γίνεται στα χωριά: Ο χωριάτης καπνίζει τον καπνό που παράγει ο ίδιος. Μα τον πείσανε ότι αυτός είναι λαθραίος. Κι ο ίδιος ο χωρικός σου λέει ότι καπνίζει λαθραίο καπνό. Λες και δεν το έσπειρε αυτός στον τόπο μας, αλλά τον έφερε από την Αμερική. Οπως βλέπετε λοιπόν κι ο ίδιος ο χωριάτης το πίστεψε πως ο καπνός του είναι «λαθραίος».
Η αντίδραση δε σταματά σε τίποτα μπροστά, προκειμένου να εξαπατήσει το λαό, χρησιμοποιώντας γι' αυτό όλα τα μέσα, όλη τη συκοφαντία και το ψέμα. Μα αυτές οι συκοφαντίες στην ύπαιθρο, όπου μας είδανε και μας νιώσανε, έγιναν συντρίμμια. Στις πόλεις θα γίνει κι αυτού το ίδιο.
Σε λίγες μέρες θα δείτε κι εσείς μόνοι σας την πραγματικότητα. Γιατί ο δικός μας σκοπός είναι ένας: Πώς θα ζήσει καλύτερα ο λαός μας!
Οταν ήταν εδώ ο κατακτητής, αυτοί θέλανε τότε την τάξη. Εμείς θέλαμε την αταξία για να κάνουμε ανυπόφορη τη ζωή του κατακτητή. Τώρα αυτοί θέλουνε την αταξία. Μα εμείς θέλουμε την τάξη. Αυτοί είναι οι οργανωτές του εμφυλίου πολέμου για να εκμεταλλεύουνται το λαό μας. Αυτοί είναι οι λύκοι, που προσπαθούν να κατασπαράξουν το κοπάδι, εμάς, εσάς, όλους μας, το λαό δηλαδή.
Η λαϊκή θέληση
Ο ΕΛΑΣ και το ΕΑΜ υποσχέθηκαν στο λαό την πάλη ενάντια στον κατακτητή και την απελευθέρωση της χώρας μας. Αυτές τις υποσχέσεις τις τηρήσαμε. Εμείς δε δημιουργήσαμε κυβερνητικό Τύπο. Αυτός δημιουργήθηκε μόνος του από το λαό. Από τον Οχτώβρη του 1942 μόνος του ο λαός τράβηξε στις εκλογές της αυτοδιοίκησής του.
Ο θεσμός αυτός της αυτοδιοίκησης, που για πρώτη φορά εμφανίστηκε στη Βράχα της Ευρυτανίας, αποτέλεσε την απαρχή της δημιουργίας του από το χωριό μέχρι την ΠΕΕΑ αργότερα.
Εμείς είμαστε υπέρ της ενότητας και χάρη στις προσπάθειες τις δικές μας οφείλεται κατά 95% η δημιουργία της εθνικής κυβερνήσεως, κάτω από την οποία αγωνιζόμαστε σήμερα. Μέχρι τη Λάρισα η πατρίδα μας είναι τώρα ελεύθερη. Και γρήγορα θ' απελευθερώσουμε όλη την υπόλοιπη Ελλάδα.
Ετσι και η δεύτερή μας υπόσχεση τείνει να πραγματοποιηθεί ολοκληρωτικά.
Πάλη για τη λαοκρατία
Μα εμείς υποσχεθήκαμε στο λαό και κάτι άλλο: Οτι δε θ' αφήσουμε το όπλο από το χέρι μας αν δεν πετύχουμε και τη διπλή λευτεριά: τη λαοκρατία. Γι' αυτό θα παλέψουμε, για να εκτελέσουμε κι αυτή την υπόσχεσή μας, αφιερώνοντας και θυσιάζοντας τη ζωή μας ακόμα για τη λαοκρατική λύση του ελληνικού προβλήματος.
Ο ΕΛΑΣ στα χέρια πρώτα της ΚΕ του ΕAM και της ΠEEA αργότερα αποτέλεσε το δυνατό όπλο της διατήρησης του λαού μας στη ζωή. Το μοχλό της γρηγορότερης απελευθέρωσής μας. Τώρα, στα χέρια της εθνικής μας κυβέρνησης, που αποτελείται απ' όλα τα κόμματα και τις οργανώσεις και που υπόσχεται στο πρόγραμμά της λαοκρατικές λύσεις, θ' αποτελέσει την εγγύηση ότι θα συνεχίσουμε τον πόλεμο μέχρι την ολοκληρωτική συντριβή του φασισμού και ότι θα εξασφαλιστούν οι ως τώρα καταχτήσεις του λαού μας και θα κερδηθούν και νέες.
Φωνάζατε πολύ για τη θανατική καταδίκη των προδοτών, των συνεργατών του καταχτητή και των εκμεταλλευτών της δυστυχίας του λαού στα χρόνια της κατοχής. Οταν εμείς δεν είχαμε τη δυνατότητα να τους δικάσουμε, τους εκτελούσαμε. Αργότερα τους δικάζαμε σε στρατοδικεία. Τώρα, όσους έχουμε συλλάβει θα τους παραδώσουμε στη Δικαιοσύνη. Υπάρχει η νόμιμη πια κυβέρνηση και αυτή θ' αποφασίζει για όλα. Μη φωνάζετε λοιπόν. Αυτοί θα δικαστούν και θα καταδικαστούν. Μα δε θα 'χει και μεγάλη σημασία.
Τεράστια σημασία θα 'χει αν καταδικάσετε και θανατώσετε σεις, ο κυρίαρχος λαός, το καθεστώς που γεννάει τέτοια καθάρματα.
Μεθαύριο θα τραβήξουμε στις εκλογές. Το πρώτο ράπισμα πρέπει να δοθεί στο δημοψήφισμα, με την οριστική καταδίκη του βασιλισμού και την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας.
Αλλά, γιατί στρεφόμαστε με τόση μανία ενάντια στο βασιλιά;
1. Γιατί αυτός πρώτα - πρώτα δεν είναι ούτε Ελληνας. 2. Γιατί μας τον φέρανε με το ψεύτικο δημοψήφισμα του 1935. 3. Γιατί είναι επίορκος. Καταπάτησε το Σύνταγμα του 1911 κι έβαλε διχτάτορα τον πεμπτοφαλαγγίτη Γιάννη Μεταξά. 4. Γιατί άφησε όλους τους ανίκανους και πεμπτοφαλαγγίτες στρατηγούς και υπουργούς να προδώσουν τον πόλεμο της Αλβανίας και να υποδουλώσουν την πατρίδα μας. 5. Τέλος, γιατί στην εθνική μας συμφορά του 1941, αντί να καθίσει εδώ και να θυσιαστεί σαν άλλος Κόδρος των Αθηνών, μας εγκατέλειψε.
Αν ήτανε καλός έπρεπε να καθίσει εδώ κι αντί να βγει στο κλαρί ο Αρης και δεν ξέρω ποιος άλλος, να βγει αυτός να οργανώσει τον αγώνα και να 'ναι τώρα δικαιωματικά βασιλιάς μας και αρχηγός μας. Με τη στάση του ο ίδιος παραιτήθηκε ουσιαστικά και τυπικά του δικαιώματος επί του θρόνου της Ελλάδος.
Αυτά, βέβαια, γι' αυτόν προσωπικά κι ανεξάρτητα από την πεποίθησή μας πως δε χρειάζεται κανένας θρόνος, μα δημοκρατία για να προκόψει η Ελλάδα μας.
Το δεύτερο ράπισμα πρέπει να δοθεί στις εκλογές, που θα καθορίσουν το πολίτευμα της χώρας μας. Εμάς, η μόνη μας φιλοδοξία είναι να 'μαστε υπηρέτες του λαού. Γι' αυτό θα σεβαστούμε την ετυμηγορία σας, όποια κι αν είναι αυτή.
Μα έχουμε αυτές τις απαιτήσεις: Να ψηφίσει ο λαός ανεπηρέαστα και να σεβαστούν το λαό.
Αν αυτά δεν εκτελεστούν, τότε σας υποσχόμαστε ότι πάλι θα ξαναβγούμε στο βουνό. Μα είμαι βέβαιος ότι αυτά δε θα συμβούν. Γιατί ο λαός μας χειραφετήθηκε πια. Δοκιμάσθηκε και ξύπνησε, θ' ακολουθήσει τους δρόμους που του δείχνουμε και που μοναδικά τον συμφέρουν.
Με την πεποίθηση αυτή, τελειώνοντας, σας καλώ να φωνάξουμε:
Ζήτω ο κυρίαρχος λαός μας!"
*rizospastis.gr
Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2020
Οκτώβριος 1944
Σκάφη του ΕΛΑΝ Κορινθιακού διεκπεραιώνουν τη μετάβαση του Άρη και τμημάτων του ΕΛΑΣ από την Πελοπόννησο στη Ρούμελη.
Προορισμός τους η Λαμία για να εορταστεί η απελευθέρωση. Στη φωτογραφία διακρίνονται από αριστερά στα δεξιά : Άρης, Ψηλορείτης (Βασίλης Παπασωτηρίου), Παπά-Ανυπόμονος (Γερμανός Δημάκος) και οι Μαυροσκούφηδες Κατσαντώνης (Μιχάλης Μουχρίτσας), Τζαβέλας (Γιάννης Αγγελέτος) και καθιστός μπροστά του ο Καραϊσκάκης (Επαμεινώνδας Χαιρόπουλος)
*fb Diamantis Zafeiratos
Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2020
Λαμία: Επιτυχημένος και “ουσιαστικός” ο 3ος Ιστορικός Περίπατος
3ος ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΛΑΜΙΑΣ 18/10/ 2020
Με μεγάλη συμμετοχή- ιδιαίτερα της νέας γενιάς- πραγματοποιήθηκε για τρίτη συνεχόμενη χρονιά ο Ιστορικός Περίπατος για τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο, την Κατοχή, την Αντίσταση και την Απελευθέρωση της Λαμίας.
Δεκάδες συμπολίτες μας περιηγήθηκαν στις πλατείες και στους δρόμους της πόλης μας σε τόπους που σημαδεύτηκαν από τις μνήμες των ταραγμένων χρόνων του πολέμου αλλά και από τις ένδοξες στιγμές του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα.
Τον περίπατο διοργάνωσαν οι Φίλοι Μουσείου Εθνικής Αντίστασης και Σύγχρονης Ιστορίας Ρούμελης, τα Γενικά Αρχεία του Κράτους – Αρχεία Νομού Φθιώτιδας, οι Φίλοι των ΑΣΚΙ, το ΠΕΚΕΣ Στερεάς και η Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Φθιώτιδας.
Την ξενάγηση πραγματοποίησαν οι ιστορικοί Βασιλική Λάζου και Παναγιώτης Σωτηρίου ενώ τις αφηγήσεις διάβασαν οι μαθητές
Μαριλένα Κιαμούρη του 3ου Γυμνασίου Λαμίας, Βασιλικη Φούντα και Παναγιώτης Δρόσος του 4ου Γυμνασίου Λαμίας,
Φωτεινή Κολιαβά και Κωνσταντίνος Λύκος του Γενικού Γυμνασίου - Λυκείου Μοσχοχωρίου, Μάριος Παπαδημητρίου και Νικολέτα Βάσου του 1ου Γενικού Λυκείου Λαμίας.
Τους ευχαριστούμε θερμά, όπως και τους καθηγητές τους, που συμμετείχαν με ενθουσιασμό σε αυτή τη βιωματική δράση και διατράνωσαν μαζί μας την ανάγκη διατήρησης ζωντανών των πατριωτικών και αντιφασιστικών μηνυμάτων της Εθνικής μας Αντίστασης.
το Δ.Σ
Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2020
ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΛΑΜΙΑΣ
Της Δρ. Βασιλικής Λάζου
διδάσκουσας
στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών ΑΠΘ
Οι
στρατιωτικές εξελίξεις στα Βαλκάνια τον Αύγουστο 1944 έκαναν στρατηγικά
αναγκαία τη γερμανική υποχώρηση από την Ελλάδα. Στις 12 Οκτωβρίου 1944
απελευθερώθηκε η Αθήνα και σταδικά όλες οι πόλεις και τα χωριά της Ανατολικής
Στερεάς. Η μέρα της λευτεριάς πλησίαζε και για τη Λαμία. Παράλληλα με τη
λαχτάρα της προσμονής υπήρχε διάχυτη ανησυχία. Φήμες κυκλοφορούσαν ότι οι Γερμανοί θα ανατίναζαν σημαντικά
κτίρια και εγκαταστάσεις για να προκαλέσουν καταστροφές στις υποδομές θέτοντας
σε κίνδυνο ολόκληρη την πόλη και τον πληθυσμό της. Στόχοι ήταν οι μεγάλες
αποθήκες πυρομαχικών στο στρατόπεδο Τσαλτάκη, το εργοστάσιο της Ηλεκτρικής στη
Λεωνίδου και το τηλεφωνικό κέντρο στην Αινιάνων. Κινδύνευαν επίσης οι αποθήκες
του Ερυθρού Σταυρού σε διάφορα σημεία της πόλης. Αν και η «Θεωρία του Χάους»
τελικά εγκαταλήφθηκε, η απειλή εκτεταμένων καταστροφών χρησιμοποιήθηκε ως
διαπραγματευτικό όπλο για μια όσο το δυνατό πιο ανώδυνη γερμανική απαγκίστρωση.
Ύστερα
από τις παρεμβάσεις του Αυστριακού στρατιώτη με ειδικότητα στους σιδηροδρόμους
Τζόζεφ Μπλέχινγκερ (μετέπειτα Ηλία Κόκκινου) που έκοψε τα καλώδια των
ανατινάξεων στο στρατόπεδο Τσαλτάκη και του
Ιταλού αντιφασίστα αξιωματικού του πυροβολικού, αιχμάλωτου των Γερμανών από το
1943, Ευγένιου ντε Σιμόνε, οι καταστροφές τελικά απετράπησαν. Παράλληλα, ο
Σουηδός υπεύθυνος της Διεθνούς Επιτροπής Βοηθημάτων του Ερυθρού Σταυρού Στούρε
Λίνερ κατόρθωσε να οργανώσει με επιτυχία ομάδες περιφρούρησης από ΕΠΟΝίτες γύρω
από τις αποθήκες τροφίμων για την αποτροπή λεηλασιών αλλά και την ανατίναξή
τους.
Στις
17 Οκτωβρίου αντάρτες της 13ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ έδωσαν την τελευταία μάχη με
τους κατακτητές στη Μεγάλη Βρύση. Σκοτώθηκαν 9 μαχητές. Ξημερώνοντας του Αγίου
Λουκά, στις 18 Οκτωβρίου 1944, με το αίμα των τελευταίων θυμάτων τους να
αχνίζει ακόμα, οι Γερμανοί κινήθηκαν προς το Δομοκό. Η άλλοτε σιδερόφραχτη
στρατιά του Χίτλερ που είχε εισβάλει πριν από 3,5 χρόνια στη χώρα μας με τανκς
και μηχανοκίνητα υποχωρούσε εσπευσμένα με τα πόδια και ότι άλλο πρόχειρο μέσο
έβρισκε. Από την τελευταία φάλαγγά τους ακούγονταν τα κλάματα και οι φωνές
«μάμα μία – μάμα μία» ενός Ιταλού στρατιώτη που έσερναν μαζί τους και τον
χτυπούσαν να κάνει πιο γρήγορα. Ο ΕΛΑΣ είχε λάβει εντολή να μην χτυπήσει τους
υποχωρούντες Γερμανούς μέσα στις πόλεις για να μην προκληθούν θύματα στον άμαχο
πληθυσμό.
Μετά
από 1.275 ημέρες κατοχής η Λαμία ήταν και πάλι ελεύθερη. Από το πρωί οι
καμπάνες χτυπούσαν χαρμόσυνα. Τα ξημερώματα της 19ης Οκτωβρίου τα πρώτα τμήματα
της 13ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ μπήκαν στην πόλη. Πρώτο ήταν το 36ο Σύνταγμα με
διοικητή τον αντισυνταγματάρχη Θύμιο Ζούλα και καπετάνιο τον Λουκά Καθούλη από
την Αμφίκλεια. Ακολούθησαν το ΕΛΑΝ Μαλιακού με διοικητή τον Σόλωνα Γρηγοριάδη
και καπετάνιο τον Σωτήρη Μπεγνή και το 2ο συντάγμα Παρνασσίδος με διοικητή τον
Δημήτριο Δημητρίου (Νικηφόρο). Την ίδια ημέρα έφτασαν στη Λαμία τμήματα του
42ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ με διοικητή τον Φώτη Βερμαίο και καπετάνιο τον Γιώργο
Χουλιάρα (Περικλή) καθώς και εκπρόσωποι του ΕΑΜ και της ΠΕΕΑ. Ο κόσμος ξεχύθηκε στους δρόμους για να
υποδεχθεί τους σταυραϊτούς της λευτεριάς. Παντού ακούγονταν ζητωκραυγές,
αντάρτικα τραγούδια, γέλια και χαρές, θυμάται ο ΕΠΟΝίτης Δημήτρης Κάιλας σημειώνοντας
ότι ποτέ έως τότε η πόλη της Λαμίας δεν είχε δει τέτοιες χαρούμενες εκδηλώσεις
γεμάτες πατριωτικό ενθουσιασμό.
Τα
τμήματα των ανταρτών παρέλασαν στους δρόμους της Λαμίας, από τη Λεωνίδου –
Καποδιστρίου – Ρήγα Φεραίου προς την Πλατεία Ελευθερίας και το κέντρο της
πόλης. Στο σημερινό κτίριο της
Περιφέρειας εγκαταστάθηκαν τα γραφεία της 13ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ.
Στις
20 Οκτωβρίου 1944 ο Άρης Βελουχιώτης και οι μαυροσκούφηδές του έμπαιναν ως
απελευθερωτές στην πρωτεύουσα της Ρούμελης. «Οι
αντάρτες συνεπαρμένοι από τον ενθουσιασμό τον υποδέχονταν με ζητωκραυγές και
πυροβολισμούς. Τα λουλούδια πέφτουν πάνω του βροχή. Τον στεφανώνουν με στεφάνια
από δάφνη και μυρτιά», γράφει ο Νικηφόρος. Είχε προηγηθεί μια ξέφρενη πορεία,
όπου ύστερα από αιματηρές συγκρούσες με όσα Τάγματα Ασφαλείας είχαν αρνηθεί να
παραδοθούν, ο ΕΛΑΣ ελευθέρωσε από το άγος του δοσιλογισμού την Πελοπόννησο. Περνώντας με πλοιάρια του ΕΛΑΝ στη Στερεά ο
πρωτοκαπετάνιος του ΕΛΑΣ έφτασε θριαμβευτής στη γενέθλια πόλη του. Από την ευρύτερη περιοχή είχε ξεκινήσει τον
Μάιο 1942 τον ένοπλο αγώνα. Έναν αγώνα με διπλό σκοπό και περιεχόμενο, την
απελευθέρωση της χώρας από τον φασιστικό ζυγό αλλά και την αποκατάσταση της
λαϊκής κυριαρχίας με ελεύθερες και ανεπηρέαστες εκλογές. Τρισήμισι χρόνια
αργότερα χάρη στις επιτυχίες των συμμάχων στα μέτωπα του πολέμου και τον
ανειρήνευτο αγώνα του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ στο εσωτερικό ο πρώτος στόχος είχε επιτυχθεί.
Απέμενε ο δεύτερος και δυσκολότερος, «το στέργιωμα της λευτεριάς».
Την
επόμενη ημέρα εψάλη δοξολογία στη Μητρόπολη. Στη συνέχεια ο Βελουχιώτης και η συνοδεία του κατευθύνθηκαν
στο ξενοδοχείο του Βούλγαρη από το μπαλκόνι του οποίου εκφώνησε τον ιστορικό λόγο του. Κάνοντας μια αναδρομή στον τρόπο με
τον οποίο ξεκίνησε η αντίσταση και τον πρωταγωνιστικό ρόλο του λαού, ο Άρης τόνισε
ότι ο αγώνας δεν τελείωσε αλλά θα συνεχιστεί μέχρι να κατοχυρωθούν οι ελευθερίες
και τα δικαιώματα του λαού.
Και αυτή είναι η πολύτιμη παρακαταθήκη της Αντίστασης
Ιστορικός περίπατος ΛΑΜΙΑΣ 2020
Στην 76η επέτειο της
Απελευθέρωσης της Λαμίας από τη ναζιστική Κατοχή και σε μιασυγκυρία που τα αντιφασιστικά μηνύματα της
Εθνικής Αντίστασης είναι πιο επίκαιρα
από ποτέ πραγματοποιείται για τρίτη συνεχόμενη χρονιάο Ιστορικός περίπατος Λαμίας για τον
ελληνοϊταλικό πόλεμο, την Κατοχή, την Αντίσταση και την Απελευθέρωση.
Τον
ιστορικό περίπατο διοργανώνουν το σωματείο «Φίλοι Μουσείου Εθνικής Αντίστασης
και Σύγχρονης Ιστορίας Ρούμελης», τα Γ.Α.Κ Φθιώτιδας, το ΠΕΚΕΣ Στερεάς και την
Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Φθιώτιδας.
Την
ιστορική επιμέλεια των κειμένων έχουν οι ιστορικοί Βασιλική Λάζου και
Παναγιώτης Σωτηρίου, οι οποίοι θα πραγματοποιήσουν και την ξενάγηση, ενώ
μαρτυρίες θα διαβάσουν μαθητές και μαθήτριες από σχολεία της πόλης μας.
Μέσα
από την περιήγηση σε κεντρικές πλατείες και δρόμους της πόλης οι Λαμιώτες θα
έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν σημαντικές πτυχές της τοπικής ιστορίας και να ανακαλύψουν τα σημεία που
σημαδεύτηκαν στη λαϊκή μνήμη από τις εμπειρίες της Κατοχής και της Αντίστασης.
Μέσα από τόπους που σφράγισαν την ιστορία της πόλης, όπως η Νομαρχία και το «Πέτρινο»
αλλά και τόπους που περιδιαβαίνουμε καθημερινά, όπως οι πλατείες Ελευθερίας,
Διάκου και Λαού θα γνωρίσουμε τι σήμαινε για τη Λαμία και τους κατοίκους της να
βιώνουν τον πόλεμο και την Κατοχή. Η εμπειρία των βομβαρδισμών, η αγωνία της
πείνας και οι τακτικές επιβίωσης, η μαύρη αγορά και οι ανταλλαγές προϊόντων, η
βία και οι απαγορεύσεις των κατακτητών, οι κοινωνικοί και πολιτικοί αγώνες της
Αντίστασης, ο δωσιλογισμός και η ζοφερή καθημερινότητα της Κατοχής αλλά και οι
ηρωικές στιγμές της Απελευθέρωσης ζωντανεύουν μέσα από την ιστορική αφήγηση και
τις μαρτυρίες ανθρώπων που βρέθηκαν στη δίνη της Ιστορίας.
Γιορτάζουμε
την απελευθέρωση από το ναζιστικό ζυγό, γνωρίζουμε την πόλη μας και την ιστορία
της και στέλνουμε ένα ηχηρό μήνυμα: Ποτέ πια φασισμός.
το Δ.Σ
Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2020
Το Σωματείο «Φίλοι του Μουσείου Εθνικής Αντίστασης και Σύγχρονης Ιστορίας Ρούμελης» επιδιώκει και αγωνίζεται για:
τη ΜΟΝΙΜΗ ΣΤΕΓΑΣΗ του Μουσείου Εθνικής Αντίστασης σε ΙΔΙΟΚΤΗΤΟ ΚΤΙΡΙΟ του Δήμου Λαμιέων στο κέντρο της πόλης, πίσω από το άγαλμα του Άρη Βελουχιώτη
την εκπόνηση μελέτης για τη δημιουργία μιας σύγχρονης μουσειακής έκθεσης με επιστημονικές προδιαγραφές που να διαθέτει τις προδιαγραφές ενός σύγχρονου Μουσείου, με εκθετήριο, χώρο προβολών και συζήτησης, οπτιακουστικά μέσα ξεναγήσεων κ.α.
την πρόσληψη μόνιμου επιστημονικού προσωπικού (εξειδικευμένου ιστορικού) για τις ξεναγήσεις, τα εκπαιδευτικά προγράμματα και τις δράσεις του Μουσείου
Το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης πρέπει – επιτέλους - να λάβει τη θέση που του αρμόζει στην πόλη μας. Για τη διάσωση της ιστορικής μνήμης του λαού μας αλλά και για την ανάπτυξη της περιοχής μας. Το οφείλουμε σε αυτούς που αγωνίστηκαν για την ελευθερία της πατρίδας μας αλλά και στις επόμενες γενιές.