Έναρξη του ένοπλου αγώνα στην Καλύβα Στεφανή στη Σπερχειάδα

 Όταν η ανάγκη γίνεται ιστορία. Η ομιλία της προέδρου του σωματείου στον φετινό εορτασμό της έναρξης του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα από τον ΕΛΑΣ στην Καλύβα Στεφανή.

Πριν από 84 χρόνια, στις 22 Μαΐου 1942, δεκαπέντε παλικάρια συγκεντρώθηκαν στην Καλύβα Στεφανή, έξω από τη Σπερχειάδα. Με ελάχιστα όπλα αλλά με μεγάλη πίστη στη δύναμη του λαού, ξεκίνησαν για τα βουνά της Ρούμελης. Μέσα στις πιο σκοτεινές μέρες της Κατοχής γεννήθηκε ο πυρήνας του Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού και άρχισε να παίρνει σάρκα και οστά το όραμα της Αντίστασης. Η έναρξη του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα δεν ήταν ένα τυχαίο γεγονός. Δεν ήταν πράξη λίγων «ρομαντικών» ούτε μια αυθόρμητη έκρηξη πατριωτισμού αποκομμένη από την κοινωνική πραγματικότητα. Ήταν η στιγμή όπου ένας λαός, μπροστά στον κίνδυνο της εξόντωσης και της υποδούλωσης, αποφάσισε να σηκώσει το ανάστημά του και να διεκδικήσει τη ζωή, την αξιοπρέπεια και τη λευτεριά του.

Η Ελλάδα του 1942 ήταν μια χώρα διαλυμένη. Οι κατακτητές είχαν τεμαχίσει τη χώρα, λεηλατούσαν τον πλούτο της και καταδίκαζαν χιλιάδες ανθρώπους στην πείνα και τον θάνατο. Η ναζιστική «Νέα Τάξη» ήταν ένα σχέδιο απόλυτης κυριαρχίας, βασισμένο στη φυλετική ιεράρχηση, στην οικονομική εκμετάλλευση και στη μετατροπή ολόκληρων κοινωνιών σε πληθυσμούς χωρίς δικαιώματα και χωρίς μέλλον.

Απέναντι σε αυτό το σχέδιο υποδούλωσης ο ελληνικός λαός δεν έμεινε αδρανής. Συνειδητοποίησε ότι για να επιβιώσει έπρεπε να οργανωθεί και να αγωνιστεί συλλογικά. Το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ γεννήθηκαν μέσα από αυτή την ιστορική ανάγκη. Προστάτευσαν την παραγωγή, οργάνωσαν τη λαϊκή αλληλεγγύη, υπερασπίστηκαν τα χωριά από τη λεηλασία και έδωσαν ψωμί στους πεινασμένους και αξιοπρέπεια στους ταπεινωμένους. Δημιούργησαν θεσμούς λαϊκής αυτοδιοίκησης και δικαιοσύνης και συγκρότησαν το κράτος της Ελεύθερης Ελλάδας. Μαζί με τον αγώνα για την εθνική απελευθέρωση γεννήθηκε και το όραμα μιας κοινωνίας όπου ο λαός θα είναι κυρίαρχος στον τόπο του. Ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας ήταν αγώνας απέναντι στον φασισμό, τον ναζισμό και την κοινωνική καταπίεση. Η Αντίσταση δίδαξε ότι η ειρηνική συνύπαρξη των λαών μπορεί να οικοδομηθεί μόνο πάνω στην ελευθερία, τη δικαιοσύνη, τον αλληλοσεβασμό και την αυτοδιάθεση των λαών.

Σήμερα, 84 χρόνια μετά, η μνήμη της Εθνικής Αντίστασης παραμένει ζωντανή και αναγκαία. Όχι μόνο ως φόρος τιμής στους αγωνιστές και τις αγωνίστριες αλλά και ως απάντηση σε όσους επιχειρούν να παραχαράξουν την Ιστορία και να εξισώσουν τον φασισμό με εκείνους που τον πολέμησαν. Σε έναν κόσμο όπου οι πόλεμοι, η προσφυγιά, η φτώχεια και η κοινωνική αδικία εξακολουθούν να απειλούν τους λαούς, η παρακαταθήκη της Αντίστασης μάς καλεί να υπερασπιστούμε την ειρήνη και τη φιλία των λαών απέναντι στον εθνικισμό, τον ρατσισμό και τον φασισμό. Και αυτό είναι το μεγάλο μήνυμα της «Καλύβας Στεφανή»: όταν η πολιτική απαντά στις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων και γεννά ελπίδα, αξιοπρέπεια και προοπτική, τότε οι λαοί γίνονται πρωταγωνιστές της Ιστορίας.

 Διεθνής Ημέρα Μουσείων: Το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης Λαμίας - Κιβωτός Μνήμης και Πολιτισμού

Διεθνή Ημέρα Μουσείων, σήμερα, Δευτέρα 18 Μαΐου και το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης του Δήμου Λαμιέων που στεγάζεται στην πίσω πλευρά του ισογείου στο Δημαρχείο Λαμίας (Φλέμινγκ κ Ερυθρού Σταυρού), θα παραμείνει ανοιχτό από τις 6:00 έως τις 9:00 το απόγευμα για το κοινό που αγαπά την ιστορία, την πόλη του και πιστεύει σε ένα μέλλον με ρίζες και προοπτική.

Σας περιμένουμε να σας ξεναγήσουμε στις εκθέσεις του ΜΕΑ αλλά και να συζητήσουμε για την πορεία του ΜΕΑ και το ρόλο του στα πολιτιστικά δρώμενα της πόλης μας.

Σε μια εποχή που η ιστορική μνήμη κινδυνεύει να χαθεί κάτω από τον θόρυβο της καθημερινότητας, τα μουσεία παραμένουν ζωντανά κύτταρα πολιτισμού, φάροι γνώσης, συλλογικής ταυτότητας και εθνικής συνείδησης. Η Διεθνής Ημέρα Μουσείων μας καλεί να στρέψουμε το βλέμμα μας προς αυτούς τους πολύτιμους θεματοφύλακες της ιστορίας – και στη Λαμία, ένας τέτοιος φάρος είναι το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης του Δήμου Λαμιέων.

Από το 2013, όταν άνοιξε τις πύλες του, το Μουσείο αποτελεί σταθερό σημείο αναφοράς για την πόλη, προσελκύοντας επισκέπτες και εκπαιδευτικές ομάδες από όλη τη χώρα. Με τη φροντίδα του σωματείου «Φίλοι Μουσείου Εθνικής Αντίστασης και Σύγχρονης Ιστορίας Ρούμελης», το οποίο ιδρύθηκε το 2000

οργανώνει δράσεις και εκδηλώσεις που κρατούν άσβεστη τη μνήμη των εθνικοαπελευθερωτικών αγώνων του ελληνικού λαού.

Το 2021, ύστερα από μακροχρόνιες προσπάθειες των Φίλων του ΜΕΑ, το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Λαμιέων αποφάσισε ομόφωνα τη μετεγκατάσταση του Μουσείου σε ένα επιβλητικό νεοκλασικό της οδού Αριστοτέλους, στην καρδιά της πόλης, την Πλατεία Λαού. Ήταν μια απόφαση που έδωσε ελπίδα για την αναζωογόνηση του κέντρου της Λαμίας, για τη σύνδεση της ιστορίας με την καθημερινότητα, για τη δημιουργία ενός σύγχρονου μουσείου αντάξιου της ιστορικής κληρονομιάς της περιοχής μας.

Στην πόλη που υπήρξε το επίκεντρο της Εθνικής Αντίστασης, θα περίμενε κανείς το Μουσείο να κατέχει κεντρική θέση στον πολιτιστικό σχεδιασμό.

Η μετεγκατάστασή του συνδέεται όχι μόνο με την ιστορική δικαίωση, αλλά και με την τουριστική ανάπτυξη της περιοχής μας, ως μέρος του εμβληματικού τριπτύχου: Θερμοπύλες – Αλαμάνα – Γοργοπόταμος.

Κι όμως, σήμερα, πολλά παραμένουν μετέωρα. Οι εργασίες στο νέο κτήριο προχωρούν με βραδείς ρυθμούς, η απαραίτητη μουσειολογική μελέτη δεν έχει προηγηθεί της διαμόρφωσης του χώρου, η πιστοποίηση του Μουσείου εκκρεμεί, ενώ η λειτουργία του βασίζεται σε προσωρινές λύσεις – χωρίς μόνιμο εξειδικευμένο προσωπικό, χωρίς σαφή οργανωτική στήριξη.

Ως «Φίλοι του Μουσείου Εθνικής Αντίστασης και Σύγχρονης Ιστορίας Ρούμελης», συνεχίζουμε ακούραστα τον αγώνα: να διατηρηθεί ζωντανή η μνήμη, να εμπνεύσουμε τη νέα γενιά, να αποκτήσει η Λαμία και η Στερεά Ελλάδα ένα μουσείο αντάξιο του ηρωικού παρελθόντος τους.

Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Μουσείων, σήμερα Δευτέρα 18 Μαΐου, το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης του Δήμου Λαμιέων θα παραμείνει ανοιχτό από τις 6:00 έως τις 9:00 το απόγευμα, για το κοινό που αγαπά την ιστορία, την πόλη του, και πιστεύει σε ένα μέλλον με ρίζες και προοπτική.

Φίλοι Μουσείου Εθνικής Αντίστασης και Σύγχρονης Ιστορίας Ρούμελης

 82η επέτειο από τη Σύγκληση του Εθνικού Συμβουλίου στους Κορυσχάδες

Με τιμή και ιστορική μνήμη έγινε την Κυριακή 31 Μαΐου ο εορτασμός για την 82η επέτειο από τη Σύγκληση του Εθνικού Συμβουλίου στους Κορυσχάδες του Δήμου Καρπενησίου

Το Σωματείο μας εκπροσωπήθηκε από το μέλος του ΔΣ κ. Πάρη Φούντα

Με μεγάλη επιτυχία, θεσμική λαμπρότητα και έντονη συγκινησιακή φόρτιση ολοκληρώθηκε το διήμερο εκδηλώσεων μνήμης και πολιτισμού του Δήμου Καρπενησίου, με επίκεντρο τη συμπλήρωση 82 χρόνων από την ιστορική Σύγκληση του Εθνικού Συμβουλίου. Η κορύφωση του επετειακού εορτασμού έλαβε χώρα παρουσία προσκεκλημένων, αρχών και πλήθους πολιτών.

Το επίσημο πρόγραμμα τιμής και μνήμης περιελάμβανε επιμνημόσυνη δέηση από τον Μητροπολίτη Καρπενησίου κ.κ. Γεώργιο για τους πεσόντες και τους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης, καθώς και κατάθεση στεφάνων από τους επισήμους και τους εκπροσώπους των αρχών, των σωμάτων ασφαλείας, συλλόγων και φορέων.

Χαιρετισμό απηύθυνε ο Δήμαρχος Καρπενησίου κ. Χρήστος Κακαβάς, υπογραμμίζοντας το διαχρονικό μήνυμα ελευθερίας, δημοκρατίας και λαϊκής συμμετοχής που εκπέμπει ο ιστορικός χώρος των Κορυσχάδων.

Ακολούθησε η κεντρική επιστημονική ομιλία της Επίκουρης Καθηγήτριας του ΕΚΠΑ κ. Ζηνοβίας (Τζένης) Λιαλιούτη με θέμα «Κληρονομιές του Αντιφασισμού», ενώ στη συνέχεια πραγματοποιήθηκαν χαιρετισμοί επισήμων και σύντομα μηνύματα εκπροσώπων Αντιστασιακών Οργανώσεων.

Μετά το πέρας της εκδήλωσης, οι παρευρισκόμενοι είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και συγκινητική ξενάγηση στην περιοδική έκθεση «Καρπενήσι 1944: Τα απομεινάρια μιας καταστροφής», καθώς και στη μόνιμη έκθεση του Μουσείου Εθνικής Αντίστασης Κορυσχάδων, από τον ιστορικό και επιμελητή της μόνιμης έκθεσης κ. Στάθη Κουτρουβίδη.

 2η Διάσχιση Μονοπατιού Εθνικής Αντίστασης

Αγαπητοί φίλοι, για τον καλύτερο προγραμματισμό σας, σας ενημερώνουμε ότι σχεδιάζουμε και φέτος την 2η Διάσχιση Μονοπατιού Εθνικής Αντίστασης για τις 14-15 Νοεμβρίου 2026

Κάλεσμα Συμμετοχής

Το Σωματείο «Φίλοι του Μουσείου Εθνικής Αντίστασης και Σύγχρονης Ιστορίας Ρούμελης», σε συνεργασία με την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, τους Δήμους Λαμιέων και Δελφών, και με την πολύτιμη συνδρομή του Ομίλου Φίλων του Δάσους Λαμίας,

απευθύνει κάλεσμα συμμετοχής στην

2η Διάσχιση του Μονοπατιού Εθνικής Αντίστασης

Μια δράση αφιερωμένη σε όλους όσοι αγωνίστηκαν για την ελευθερία της πατρίδας μας — ένα μονοπάτι γεμάτο ιστορικούς συμβολισμούς και μνήμες από την εποχή της Εθνικής Αντίστασης.

Η δράση θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 14 και την Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026 στο πλαίσιο των εορτασμών για την 83η επέτειο της ανατίναξης της γέφυρας του Γοργοποτάμου και φιλοδοξεί να καθιερωθεί ως θεσμός τιμής, μνήμης και βιωματικής επαφής με την ιστορία της Ρούμελης.

Σκοπός της Δράσης

Στόχος της πρωτοβουλίας είναι:

• να συνδεθεί η ιστορική μνήμη με το φυσικό τοπίο της Ρούμελης,

• να αναδειχθούν οι αυθεντικές ορεινές διαδρομές που ακολούθησαν οι αντάρτικες δυνάμεις κατά τη διάρκεια της Κατοχής,

• και να εμπνεύσουμε τη νέα γενιά μέσα από δράσεις που τιμούν το παρελθόν και σέβονται το περιβάλλον.

Κατά μήκος των διαδρομών θα υπάρχουν σημεία ιστορικής αναφοράς, στάσεις ενημέρωσης και σύντομα δρώμενα (αναγνώσεις μαρτυριών, αφηγήσεις), ενώ οδηγοί–συνοδοί θα καθοδηγούν και θα ενημερώνουν τους συμμετέχοντες. Η έρευνα, ιστορική τεκμηρίωση, τοπογραφικός προσδιορισμός και εξάρτηση του Μονοπατιού Εθνικής Αντίστασης πραγματοποιήθηκαν από τον Νίκο Δημ. Φουσέκη, Πολιτικό Μηχανικό.

ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ

Σάββατο και Κυριακή 14-15 Νοεμβρίου 2026

Α. Σπηλιά Στρώμης – Στρώμη – Μαυρολιθάρι – Καστριώτισσα – Καταβόθρα Οίτης – Πριόνια Χοδρογιάννη – Πλακωτό – Γοργοπόταμος

• Μήκος: 51 χλμ.

• Διάρκεια: 2 ημέρες (με υπαίθρια διανυκτέρευση)

• Καταλληλότητα: Μόνο για ορειβατικές ομάδες και έμπειρους πεζοπόρους

• Θετική υψομετρική: +1840 μ.

Β. Στρώμη – Σπηλιά Στρώμης (Κυκλική Διαδρομή)

Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026

• Μήκος: 9 χλμ.

• Διάρκεια: περίπου 3–4 ώρες

• Καταλληλότητα: Για ευρύτερο κοινό με βασικές γνώσεις πεζοπορίας

Πληροφορίες για 2η Διάσχιση Μονοπατιού Εθνικής Αντίστασης (14-15 Νοεμβρίου 2026), στο μέλος του Δ.Σ και Πρόεδρο του ΟΜΙΛΟΥ ΦΙΛΩΝ ΤΟΥ ΔΑΣΟΥΣ ΛΑΜΙΑΣ, κο Πάρη Φούντα 6932269378

Θα ακολουθήσουν οδηγίες, πληροφορίες, χάρτες

Φίλοι Μουσείου Εθνικής Αντίστασης και Σύγχρονης Ιστορίας Ρούμελης

e-mail: m.i.a.r.1940.1950@gmail.com

             Βιβλιοπαρουσίαση: «Στα κάτεργα του θανάτου» 

 Ο σιδηρόδρομος στη Φθιώτιδα στην Γερμανική κατοχή

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 9 Μαρτίου 2026 η παρουσίαση του βιβλίου «Στα κάτεργα του θανάτου» του Ανδρέα Ασσαέλ.

Ένα βιβλίο τεκμηρίωσης για ένα από τα πολλά εγκλήματα των Ναζί, αυτό της καταναγκαστικής εργασίας.

Η παρουσίαση του βιβλίου έγινε από την Σοφία Βακιρτζηδέλη, προϊσταμένη των Γενικών Αρχείων Κράτους-Τμήμα ΓΑΚ Φθιώτιδας αναφερόμενη στο μοναδικό φωτογραφικό υλικό που παρουσιάζεται στο βιβλίο και καταδεικνύει την εξόντωση των Εβραίων μέσω της καταναγκαστικής εργασίας σε ελληνικό έδαφος και μάλιστα πολύ κοντά στη Λαμία. Ο συγγραφέας, στη συνέχεια, αναφέρθηκε στο πώς ξεκίνησε η έρευνά του και το γεγονός ότι αυτή διήρκησε πάνω από 20 χρόνια προσπαθώντας να συνδέσει το παζλ της Καρυάς και των υπόλοιπων καταναγκαστικών έργων.

Σημαντική ήταν η αναφορά του ότι οι τοπικοί φορείς θα πρέπει να αναδείξουν τον τόπο μαρτυρίου αυτών των ανθρώπων και κάλεσε τους κατοίκους της περιοχής να κινηθούν προς αυτή την κατεύθυνση.

Το Υπουργείο Πολιτισμού έχει ήδη χαρακτηρίσει τον Σιδηροδρομικό Σταθμό της Καρυάς Φθιώτιδας ως ιστορικό τόπο. Στο τέλος ακολούθησε συζήτηση και ο συγγραφές υπέγραψε τα βιβλία του.

Η εκδήλωση συνδιοργανώθηκε από τη Λέσχη Σιδηροδρομικών Λαμίας, το Σωματείο «Φίλοι Μουσείου Εθνικής Αντίστασης και Σύγχρονης Ιστορίας Ρούμελης», τα Γενικά Αρχεία Κράτους-Τμήμα ΓΑΚ Φθιώτιδας και ο εκδοτικός οίκος University Studio Press και χαιρετισμό απηύθυναν ο κ. Κώστας Θεοδοσίου εκ μέρους των σιδηροδρομικών και ο κ. Πάρης Φούντας εκ μέρους του Σωματείου.

              «Καρυά 1943. Καταναγκαστική εργασία και Ολοκαύτωμα».

Ο Δήμος Λαμιέων και η Δημοτική Πινακοθήκη Λαμίας «Αλέκος Κοντόπουλος» φιλοξενούν από τις 10 Μαρτίου 2026 έως 30 Απριλίου 2026 την Έκθεση Συλλογικής Ιστορικής Μνήμης

Η περιοδεύουσα αυτή Έκθεση φωτίζει άγνωστες, μέχρι σήμερα, πτυχές της Γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Σιδηροδρομικός Σταθμός της Καρυάς, όπου αρκετές εκατοντάδες Εβραίοι άνδρες από τη Θεσσαλονίκη στάλθηκαν να εργαστούν σε καταναγκαστικά έργα, πριν τελικά εκτοπιστούν στο Άουσβιτς.

Αυτός ο τόπος του Ολοκαυτώματος έγινε γνωστός μόλις το 2002, με την ανακάλυψη ενός μοναδικού φωτογραφικού αρχείου από τον Έλληνα συλλέκτη και ερευνητή Ανδρέα Ασσαέλ, γιο Εβραίου επιζώντα από τη Θεσσαλονίκη. Οι φωτογραφίες αποτέλεσαν τον κεντρικό κορμό της Έκθεσης και αποκαλύπτουν σημαντικότατα στοιχεία για τη σχέση ανάμεσα στην καταναγκαστική εργασία και το Ολοκαύτωμα, στην Ελλάδα και την Ευρώπη.

Η Έκθεση συμβάλλει καθοριστικά στην επεξεργασία μιας άλλης παραμέτρου του Ολοκαυτώματος, που μέχρι σήμερα παρέμενε σε μεγάλο βαθμό άγνωστη στην Ελλάδα και ανοίγει νέους ορίζοντες για την ιστορική εκπαίδευση, τη συλλογική μνήμη και την κοινωνική ευθύνη.

Αξίζει να σημειωθεί ότι με την απόφαση ΥΠΠΟ/248362/21.07.2025, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 591/τ.Δ΄/04.08.2025, η περιοχή του Σιδηροδρομικού Σταθμού της Καρυάς, του Δήμου Λαμιέων, χαρακτηρίστηκε ως «ιστορικός τόπος».

Η διοργάνωση της Έκθεσης έγινε δυνατή χάρη στην υποστήριξη του Υπουργείου Εξωτερικών της Γερμανίας και αποτελεί συνεργασία του Δήμου Λαμιέων, της Δημοτικής Πινακοθήκης Λαμίας «Αλέκος Κοντόπουλος», του Κέντρου Τεκμηρίωσης για τη Ναζιστική Καταναγκαστική Εργασία, του Ιδρύματος Μνημείου για τους Δολοφονημένους Εβραίους της Ευρώπης και του Πανεπιστημίου του Όσναμπρουκ.

Το έργο χρηματοδοτήθηκε στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού προγράμματος «NS-Unrecht» από το Ίδρυμα «Μνήμη, Ευθύνη και Μέλλον» (EVZ)και το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομικών (BMF) και πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα της Ελληνίδας Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη και της Γερμανίδας Υφυπουργού Πολιτισμού και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης Claudia Roth.

Εγκαίνια Έκθεσης: Τρίτη 10 Μαρτίου 2026 και ώρα 19:00.

Διάρκεια Έκθεσης 10/3 - 30/4/2026

Ημέρες και ώρες λειτουργίας:

Δευτέρα - Παρασκευή 9:00 - 14:00

Πέμπτη (απόγευμα) 18:00 - 20:00

Φορείς Διοργάνωσης:

Dr. Christine Glauning, Διευθύντρια Κέντρου Τεκμηρίωσης Ναζιστικής Καταναγκαστικής Εργασίας, Βερολίνο

Uwe Neumärker, Διευθυντής Ιδρύματος Μνημείου για τους Δολοφονημένους Εβραίους της Ευρώπης

Dr. Christoph Rass, Καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας και Ιστορίας της Μετανάστευσης, Osnabrück

              Βιβλιοπαρουσίαση: «Στα κάτεργα του θανάτου» 

 Ο σιδηρόδρομος στη Φθιώτιδα στην Γερμανική κατοχή